เทศบาลเมืองสุพรรณบุรี เป็นองค์กรปกครองท้องถิ่นรูปแบบเทศบาล จัดตั้งขึ้นเมื่อ วันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2478 โดยพระราช
กฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลเมืองสุพรรณบุรี จังหวัดสุพรรณบุรี พุทธศักราช 2478 ซึ่งออกตามความในมาตรา 42 แห่งพระราชบัญญัติ
ิจัดระเบียบเทศบาลพ.ศ. 2476ตั้งแต่จัดตั้งมาจนถึงปัจจุบันได้มีการเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาล จำนวน 2 ครั้ง คือ ครั้งที่ 1 ได้มีการ
ขยายเขตเทศบาลเมื่อ พ.ศ.2498 และครั้งที่ 2 ได้มีการขยายเขตเทศบาลเมื่อ พ.ศ. 2509 ปัจจุบันเทศบาลมีพื้นที่ประมาณ 9.013 ตารางกิโลเมตร มีประชากรตามหลักฐานทะเบียนราษฎรประมาณ 27,000 คนเทศบาลเมืองสุพรรณบุรีประกอบด้วยสภาเทศบาล
( ทำหน้าที่ฝ่ายนิติบัญญัติ และนายกเทศมนตรี (ทำหน้าที่ฝ่ายบริหาร ) โดยมีรายละเอียด
    

1. สภาเทศบาลประกอบด้วยสมาชิกสภาเทศบาลจำนวน18คนโดยมาจากการเลือกตั้งของประชาชนในเขตเทศบาล ตามกฎหมายว่า
ด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น มีวาระการดำรงตำแหน่งคราวละ 4 ปี สภาเทศบาลนี้มีหน้าที่ออกกฎหมาย
ท้องถิ่นที่เรียกว่าเทศบัญญัติซึ่งเป็นกฎหมายที่ใช้ในเขตเทศบาล และมีหน้าที่ ควบคุมดูแลการบริหารงานของนายกเทศมนตรี
สมาชิกสภาเทศบาลทั้งหมดจะทำการคัดเลือกสมาชิกสภาเทศบาลด้วยกันเอง เพื่อให้ทำหน้าที่เป็นประธานสภาเทศบาลหนึ่งคน
และเป็นรองประธานสภาเทศบาลอีกหนึ่งคน
2 . นายกเทศมนตรีเป็นผู้บริหารราชการของเทศบาลมาจากการเลือกตั้งโดยตรงของประชาชน ตามกฎหมายว่าด้วยการเลือกตั้ง
สมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น มีวาระการดำรงตำแหน่งคราวละ 4 ปี แต่จะดำรงตำแหน่งติดต่อกันเกินสองวาระไม่ได้
นายกเทศมนตรีมีอำนาจแต่งตั้งบุคคลซึ่งมิใช่สมาชิกสภาเทศบาลเป็นรองนายกเทศมนตรีเพื่อช่วยเหลือในการบริหารราชการ
เทศบาลได้ไม่เกินสามคน และอาจแต่งตั้งบุคคลเป็นที่ปรึกษาและเลขานุการนายกเทศมนตรีได้ไม่เกินสามคน
       นายกเทศมนตรีจะเป็นผู้กำหนดนโยบายและรับผิดชอบในการบริหารราชการของเทศบาลโดยมีเจ้าหน้าที่ฝ่ายประจำ เรียกว่า
พนักงานเทศบาลลูกจ้างและพนักงานจ้างเป็นเจ้าหน้าที่ที่จะปฏิบัติงานให้เป็นไปตามนโยบายของนายกเทศมนตรีดังกล่าว ซึ่งใน
ส่วนของเจ้าหน้าที่ในฝ่ายประจำนั้น มีปลัดเทศบาลเทศบาลเป็นหัวหน้า มีรองปลัดเทศบาลและหัวหน้าส่วนราชการต่างๆเป็นผู้
ช่วยเหลือเพื่อดูแลการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ฝ่ายประจำซึ่งปัจจุบันเทศบาลเมืองสุพรรณบุรีได้แบ่งส่วนราชการของเทศบาล
เพื่อปฏิบัติงานให้เป็นไปตามอำนาจหน้าที่ของเทศบาลออกเป็น 8 ส่วน ดังนี่
( 1 ) สำนักปลัดเทศบาล มีหน้าที่เกี่ยวกับราชการทั่วไปของเทศบาล หรือกิจการใดที่มิได้กำหนดไว้ว่าเป็นหน้าที่ของส่วนราชการใด
เช่น งานธุรการ งานทะเบียนราษฎร งานบัตรประจำตัวประชาชน งานการเจ้าหน้าที่ งานป้องกัน และบรรเทาสาธารณภัยงานรักษา
ความสงบเรียบร้อยของประชาชนและงานประชุมสภาเทศบาลนอกจากนี้ยังปฏิบัติงานในฐานะเป็นสำนักทะเบียนท้องถิ่นตามกฎหมาย
ว่าด้วยการทะเบียนราษฎรด้วย
( 2 ) กองวิชาการและแผนงาน มีหน้าที่เกี่ยวกับงานด้านวิชาการและการวางแผนของเทศบาล เช่นงานวางแผนพัฒนาเทศบาล
งานวิเคราะห์นโยบายและแผนงานจัดทำงบประมาณงานวิจัยและประเมินผลการปฏิบัติงานของเทศบาล งานนิติการ และงาน
ประชาสัมพันธ์
( 3 ) กองคลัง มีหน้าที่เกี่ยวกับงานด้านการเงินการคลังของเทศบาล เช่น งานการเงินและบัญชี งานผลประโยชน์ งานพัฒนารายได้
งานเร่งรัดรายได้ งานพัสดุและทรัพย์สิน งานแผนที่ภาษี และงานทะเบียนทรัพย์สิน
( 4 ) กองช่าง มีหน้าที่เกี่ยวกับงานด้านการก่อสร้างการผังเมืองและการสาธารณูปโภค เช่น งานวิศวกรรมงาน สถาปัตยกรรม งาน
ผังเมือง งานสาธารณูปโภค งานสวนสาธารณะงานศูนย์เครื่องจักรกลงานสถานที่และไฟฟ้าสาธารณะ
( 5 ) กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม มีหน้าที่เกี่ยวกับงานด้านการสาธารณสุขและการอนามัยของประชาชน เช่น งานสุขาภิบาล
และอนามัยสิ่งแวดล้อม งานรักษาความสะอาด และความเป็นระเบียบเรียบร้อยของบ้านเมืองงานกำจัดขยะมูลฝอยและสิ่งปฎิกูล
งานส่งเสริมสุขภาพ งานป้องกันและควบคุมโรคติดต่อ งานสัตวแพทย์ งานรักษาพยาบาลและมีศูนย์บริการสาธารณสุขเ็ป็นสถาน
พยาบาลที่เปิดบริการตรวจรักษาพยาบาลคนป่วยไข้ในเขตเทศบาล
(6) กองการศึกษามีหน้าที่เกี่ยวกับด้านการให้การศึกษาแก่เยาวชนและประชาชนทั้งในระบบโรงเรียนและนอกระบบโรงเรียน โดย
มีสถานศึกษาในสังกัดจำนวน 4 แห่ง คือ ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กวัดศรีบัวบาน เปิดสอนในระดับก่อนวัยเรียน เพื่อเตรียมความพร้อม
ของเด็ก โรงเรียนเทศบาล 1 วัดประตูสาร เปิดสอนระดับประถมศึกษาและระดับมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนเทศบาล 2
วัดปราสาททอง เปิดสอนระดับประถมศึกษา และระดับมัธยมศึกษาตอนต้นและโรงเรียนเทศบาล 3 วัดไชนาวาส เปิดสอนระดับ
ประถมศึกษา และระดับมัธยมศึกษาตอนต้น นอกจากนี้ยังมีหน้าที่ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้อง เช่นงานนิเทศก์การศึกษา งานกิจการ
นักเรียน งานกิจกรรมเด็กเยาวชนและการศึกษานอกโรงเรียน งานการเงิน และบัญชี และมีศูนย์เยาวชนเป็นสถานที่ออกกำลังกาย
พักผ่อนหย่อนใจและส่งเสริมการทำกิจกรรมนันทนาการ
( 7 ) กองสวัสดิการสังคม มีหน้าที่ความรับผิดชอบเกี่ยวกับด้านการสังคมสงเคราะห์การส่งเสริมสวัสดิการเด็กและเยาวชน การพัฒนา
ชุมชน การจัดระเบียบชุมชน การสร้างชุมชนให้มีความเข้มแข็งการให้คำปรึกษาแนะนำหรือตรวจสอบเกี่ยวกับงานสวัสดิการสังคม
และปฏิบัติงานอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง
( 8 ) หน่วยงานตรวจสอบภายใน มีหน้าที่ตรวจสอบการปฏิบัติงานด้านการเงินการบัญชี และทรัพย์สินของเทศบาลเพื่อให้ปฏิบัติได้
้ถูกต้องตามระเบียบและกฎหมาย เป็นการตรวจสอบการปฏิบัติงานเป็นการภายในก่อนที่เจ้าหน้าที่จากสำนักงานตรวจเงินแผ่นดินจะ
เข้ามาทำการตรวจสอบอีกครั้งหนึ่ง หน่วยงานตรวจสอบภายในนี้มีสายงานการบังคับบัญชาขึ้นตรงต่อปลัดเทศบาล
     ส่วนราชการของเทศบาลทั้ง 8 ส่วนดังกล่าวเป็นการกำหนดส่วนราชการตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารงานส่วนบุคคลส่วน
ท้องถิ่นนอกจากนี้แล้วเทศบาลยังมีหน่วยงานในสังกัดที่เป็นทรัพย์สินของเทศบาลและอยู่ภายใต้การบริหารงานของเทศบาลอีก
หนึ่งแห่งแต่ไม่ถือว่าเป็นส่วนราชการของเทศบาลตามที่กฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่นกำหนด เนื่องจาก
เป็นหน่วยงานที่มีลักษณะเป็นเทศพาณิชย์ หน่วยงานนั้นคือ “ สถานธนานุบาลเทศบาลเมืองสุพรรณบุรี ” หรือที่เรียกว่า “ โรงรับจำนำ ” เป็นหน่วยงานของเทศบาลที่มีหน้าที่ให้บริการรับจำนำทรัพย์สินแก่ประชาชนที่มีความจำเป็นหรือเดือดร้อนด้านการเงินโดยสถาน
ธนานุบาลนี้จะรับจำนำทรัพย์สินไว้และคิดดอกเบี้ยในอัตราต่ำ
 
 บทบาทอำนาจหน้าที่ของเทศบาล
      มีกำหนดไว้ในกฎหมายหลายฉบับ  เช่น  พระราชบัญญัติเทศบาล  พ.ศ. 2496  พระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการ
กระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น  พ.ศ. 2542  ฯลฯ  สรุปแล้วเทศบาลมีอำนาจหน้า่ที่ ดังนี้
        
(  1 )   การจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่นของตนเอง
(  2 )   การจัดให้มีและบำรุงรักษาทางบก  ทางน้ำ  ทางระบายน้ำ
(  3 )   การจัดให้มีและควบคุมตลาด  ท่าเทียบเรือ  ท่าข้าม  และที่จอดรถ 
(  4 )   การสาธารณูปโภคและการก่อสร้างอื่น ๆ
(  5 )   การสาธารณูปการ
(  6 )   การส่งเสริม  การฝึก  และการประกอบอาชีพ
(  7 )   การพาณิชย์  และการส่งเสริมการลงทุน
(  8 )   การส่งเสริมการท่องเที่ยว
(  9 )   การจัดการศึกษา
( 10 )  การสังคมสงเคราะห์  และการพัฒนาคุณภาพชีวิตเด็ก  สตรี  คนชรา  และผู้ด้อยโอกาส
( 11 )  การบำรุงรักษาศิลปะ  จารีตประเพณี  ภูมิปัญญาท้องถิ่น  และวัฒนธรรมอันดีของท้องถิ่น
( 12 )  การปรับปรุงแหล่งชุมชนแออัดและการจัดการเกี่ยวกับที่อยู่อาศัย
( 13 )  การจัดให้มีและบำรุงรักษาสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ
( 14 )  การส่งเสริมกีฬา
( 15 )  การส่งเสริมประชาธิปไตย  ความเสมอภาค  และสิทธิเสรีภาพของประชาชน
( 16 )  ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของราษฎรในการพัฒนาท้องถิ่น
( 17 )  การรักษาความสะอาดและความเป็นระเบียบเรียบร้อยของบ้านเมือง
( 18 )  การกำจัดมูลฝอย  สิ่งปฏิกูล  และน้ำเสีย
( 19 )  การสาธารณสุข  การอนามัยครอบครัว  และการรักษาพยาบาล
( 20 )  การจัดให้มีและควบคุมสุสานและฌาปณสถาน
( 21 )  การควบคุมการเลี้ยงสัตว์
( 22 )  การจัดให้มีและควบคุมการฆ่าสัตว์
( 23 )  การรักษาความปลอดภัย  ความเป็นระเบียบเรียบร้อย  และการอนามัยโรงมหรสพและสาธารณสถานอื่น ๆ
( 24 )  การจัดการ  การำรุงรักษา  และการใช้ประโยชน์จากป่าไม้  ที่ดิน  ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
( 25 )  การผังเมือง
( 26 )  การขนส่งและการวิศวกรรมจราจร
( 27 )  การดูแลรักษาที่สาธารณะ
( 28 )  การควบคุมอาคาร
( 29 )  การป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
( 30 ) การรักษาความสงบเรียบร้อย การส่งเสริมและสนับสนุนป้องกันและรักษาความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน
( 31 )กิจการอื่นใดที่เป็นผลประโยชน์ของประชาชนในท้องถิ่นตามที่มีกฎหมายกำหนดให้เป็นหน้าที่ของเทศบาล